Jesteś tutaj:


Start Katechizm na niedzielę

Drukuj Email

1. Niekiedy dowiadujemy si, e kto po zawarciu lubu kocielnego po jakim czasie rozszed si ze wspómaonkiem, uzyska rozwód cywilny, nastpnie otrzyma pomylne dla siebie orzeczenie sdu kocielnego, po czym zawar nowy lub kanoniczny. Ze zdziwieniem pytamy wówczas, jak to moliwe? Przecie maestwo kanoniczne jest nierozerwalne. Czyby sdy kocielne mogy uniewania maestwo sakramentalne?

2. Katechizm Kocioa Katolickiego udziela odpowiedzi, uywajc znanych prawu kanonicznemu poj: „maestwo wane” i „maestwo niewane” (KKK 1628-1629. 1650). Jeli maestwo zostao zawarte z zachowaniem wszystkich przesanek wymaganych do jego wanoci, to adna wadza ludzka nie jest w stanie go rozwiza. Jedynie od maestwa niedopenionego, inaczej nieskonsumowanego przez podjty dobrowolnie i speniony w sposób naturalny akt maeski, moliwe jest uzyskanie - dla powanej przyczyny - dyspensy papieskiej, moc której zwizek taki przestaje obowizywa.         

Zgodnie z zasad nierozerwalnoci maestwa, objawion przez Chrystusa i uroczycie okrelon przez Sobór Trydencki, obce s Kocioowi katolickiemu pojcia rozwodu i uniewanienia maestwa, znane prawu pastwowemu. Oznacza to, e wanie zawartego maestwa kanonicznego nie tylko nie mona rozwiza, ale nawet uniewani. Uniewanienie bowiem wanie zawartego maestwa nie rónioby si w praktyce od rozwodu.

Prawo kanoniczne, uzaleniajc wano maestwa kanonicznego od spenienia okrelonych wymogów, tym samym przyjmuje moliwo niewanego zawarcia maestwa. Moliwo ta staje si faktem wówczas, gdy wprawdzie miaa miejsce liturgiczna celebracja maestwa, ale z powodu niespenienia choby jednej z trzech przesanek wymaganych do wanoci maestwa, to ostatnie de facto nie zostao zawarte; inaczej mówic, zostao zawarte niewanie. W Katechizmie Kocioa Katolickiego stwierdza si, e w takim przypadku „maestwo nigdy nie zaistniao” (KKK 1629). Pojcie niewanoci maestwa przyjte w prawie kanonicznym róni si wic istotowo od pojcia rozwodu czy uniewanienia.      

3. Poniewa nikt nie moe by sdzi we wasnej sprawie, sprawa udowodnienia niewanoci maestwa winna by poddana instancji obiektywnej. Katechizm Kocioa Katolickiego, powoujc si na Kodeks Prawa Kanonicznego stwierdza: „Koció, po zbadaniu sytuacji przez kompetentny trybuna kocielny, moe orzec <niewano maestwa>”. To za oznacza, e „obie strony s wolne i mog wstpi w [nowe] zwizki maeskie” (KKK 1629). Tak wic wycznie waciwy sd kocielny (diecezjalny, w skadzie trzech sdziów) upowaniony jest do rozpoznania wniesionej przez osob zainteresowan sprawy o stwierdzenie niewanoci jej maestwa. Wszak osd o wanoci lub niewanoci sakramentu, a jest nim maestwo chrzecijan, moe nalee wycznie do Kocioa, któremu Chrystus powierzy sakramenty wite we wszystkich aspektach i wymiarach.

Okrelona szczegóowo procedura sdowa w sprawach o stwierdzenie niewanoci maestwa zmierza do ustalenia stanu obiektywnego, jaki istnia w momencie zawierania maestwa. Jeli zatem okae si, e wszystkie wymogi do wanego zawarcia maestwa zostay w owym momencie spenione, to znaczy, e zostao ono zawarte wanie; jeli nie zostay spenione – maestwo zostao zawarte niewanie. Wszelkie okolicznoci, które zaistniay ju po zawarciu maestwa (np. popadnicie przez jedn ze stron w naóg alkoholizmu), nie mog podway wanoci zwizku maeskiego.

Wyrok sdu diecezjalnego (pierwsza instancja), oparty na zeznaniach stron, zeznaniach wiadków, dokumentach, opiniach biegych i domniemaniach, stwierdzajcy niewano maestwa nie jest jeszcze wyrokiem prawomocnym, wymaga bowiem potwierdzenia sdu kocielnego wyszej instancji.

4. Zapamitajmy. Jeli przy zawieraniu maestwa kocielnego nie zostan spenione wymogi prawa kanonicznego przepisane do wanoci, takie maestwo jest niewane, tzn. w ogóle nie zaistniao. Wówczas kompetentny sd kocielny, stosujc przepisan procedur, niewano tak moe orzec, po dokonaniu merytorycznej oceny wszystkich dowodów i okolicznoci przedstawionych przez zainteresowan stron.

ks. Wojciech Góralski

ródo Katechizm Pocki cz II - archiwum