Jesteś tutaj:


Start Katechizm na niedzielę

Drukuj Email

1. Znane jest nam zapewne zjawisko niewanoci aktów i czynnoci prawnych. Niekiedy syszymy, e taki czy inny akt prawny zosta uznany przez kompetentny organ za niewany. Niewany moe by np. wybór dokonany na dane stanowisko czy urzd, jaka umowa lub transakcja, albo te wystawienie przez urzdnika potrzebnego nam dokumentu, np. dowodu tosamoci. Tego rodzaju sytuacja moe mie miejsce zarówno na forum pastwowym, jak i kocielnym. Niewano aktów i czynnoci prawnych ma zawsze swoje ródo w niezachowaniu okrelonych w prawie przepisów, wymaganych do wanoci danego aktu prawnego.

2. Jakkolwiek maestwo dwojga ochrzczonych jest sakramentem, to jednak samo zawarcie takiego zwizku jest aktem prawnym. Aby sakrament maestwa móg zaistnie, akt zawarcia tego zwizku musi by wany, tzn. speniajcy wszystkie wymogi prawa kocielnego, inaczej kanonicznego.

Do wanego zawarcia maestwa prawo kanoniczne wymaga generalnie spenienia trzech przesanek. S nimi: 1) brak przeszkód maeskich pomidzy narzeczonymi; 2) prawidowo uksztatowana tzw. zgoda maeska, tj. podjty wiadomie i dobrowolnie przez obydwie strony akt woli stworzenia wspólnoty maeskiej; 3) zachowanie formy kanonicznej zawarcia zwizku, tj. uzewntrznienie zgody maeskiej sowami (lub znakami w przypadku niemoliwoci mówienia) w obecnoci upowanionego duchownego i dwóch wiadków. Gdy jedna z tych przesanek nie zostanie speniona, wówczas maestwo jest niewane. Oznacza to, e w takim przypadku - jak to stwierdza Katechizm Kocioa Katolickiego - maestwo nigdy nie zaistniao (por. KKK 1629).

3. Wymienione przesanki warunkujce wane zawarcie maestwa, weryfikowane podczas przeprowadzanego przez duszpasterza kanonicznego badania przedlubnego, zwanego popularnie „dawaniem na zapowiedzi”, obejmuj szereg okrelonych w Kodeksie Prawa Kanonicznego okolicznoci.

Gdy chodzi o przesank pierwsz, to niewano maestwa powoduje istnienie pomidzy narzeczonymi choby jednej z dwunastu przeszkód maeskich, a s nimi: brak przepisanego wieku; niemoc pciowa; wany kanoniczny zwizek maeski zawarty z inn osob; brak chrztu u jednej ze stron; wicenia; wieczyste luby zakonne; uprowadzenie kobiety ograniczajce jej wolno; maonkobójstwo; bliskie pokrewiestwo; bliskie powinowactwo; tzw. przyzwoito publiczna; adopcja prawna. Od wikszoci przeszkód maeskich moliwe jest uzyskanie dyspensy, której udziela ordynariusz miejsca, a w niektórych przypadkach jedynie Stolica Apostolska.

Co si tyczy przesanki drugiej, to niewano maestwa powoduj tzw. wady zgody maeskiej, ograniczajce w powany sposób wiadomo lub wolno jednej czy obydwu stron. Do wad tych nale: choroba psychiczna lub inne powane zaburzenia psychiczne; brak niezbdnej wiedzy o maestwie; bd co do tosamoci osoby lub istotnego jej przymiotu; podstpne wprowadzenie w bd co do istotnej dla ycia maeskiego okolicznoci; bd skutecznie wpywajcy na wol - co do jednoci, nierozerwalnoci lub godnoci sakramentalnej maestwa; pozorowanie zawierania maestwa z jednoczesnym wykluczeniem go albo wykluczeniem jednego z celów maestwa lub jego godnoci sakramentalnej albo wiernoci czy nierozerwalnoci; postawienie warunku, który miaby si speni dopiero w przyszoci albo niespenienie si postawionego warunku odnoszcego si do teraniejszoci lub przeszoci; cika boja wywoana przez presj, poczona z grobami.

Niespenienie przesanki trzeciej zachodzi wówczas, gdy maestwo bogosawi duchowny nieposiadajcy wymaganego do tego upowanienia lub gdy nie wystpuje w tym momencie dwóch wiadków.

4. Zapamitajmy: Zawarcie maestwa kanonicznego, inaczej kocielnego, jest aktem prawnym. Do zaistnienia maestwa ten akt prawny musi by wany, a wic speniajcy okrelone przesanki; w przeciwnym wypadku maestwo jest niewane. Niewano maestwa powoduj: przeszkoda maeska, wada zgody maeskiej, niezachowanie formy kanonicznej. Niewano maestwa oznacza, e nigdy ono nie zaistniao, co moe stwierdzi wycznie sd kocielny.

ks. Wojciech Góralski

ródo Katechizm Pocki cz II - archiwum