Drukuj
1. Jako naród wiele razy dowiadczalimy zewntrznej niewoli. Wystarczy przywoa choby czas zaborów, niemieckiej okupacji czy komunistycznego zniewolenia. Mimo to, take w tych trudnych czasach, wielu ludzi pozostawao wewntrznie wolnymi i nie godzio si na narzucane przez zaborc lub okupanta zbrodnicze prawa.
 
2. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest fakt, e – jak naucza Katechizm Kocioa Katolickiego – „Bóg stworzy czowieka jako istot rozumn, dajc mu godno osoby obdarzonej moliwoci decydowania i panowania nad swoimi czynami” (KKK 1730). Mówic inaczej, Bóg obdarzy czowieka wolnoci, która „jest zakorzenion w rozumie i woli moliwoci dziaania lub niedziaania, czynienia tego lub czego innego, a wic podejmowania przez siebie dobrowolnych dziaa” (KKK 1731). „Prawo do korzystania z wolnoci jest nieodcznym wymogiem godnoci osoby ludzkiej” (KKK 1738).
 
3. W myl nauki Katechizmu, ludzka wolno, dopóki nie wybierze Boga jako najwyszego Dobra, zakada moliwo wyboru midzy dobrem i zem; pozwala wic czowiekowi albo czyni dobro i wzrasta w doskonaoci, albo grzeszy i pogra si w upadku, stajc si ródem zasugi lub winy (por. KKK 1732). Katechizm poucza, e prawdziwa wolno jest wolnoci w subie dobra i sprawiedliwoci, dlatego te czowiek tym bardziej staje si wolny, im wicej czyni dobra. Wybranie w yciu nieposuszestwa i za Katechizm nazywa naduyciem wolnoci, które w konsekwencji prowadzi do niewoli grzechu (por. KKK 1733). Dziki wolnoci czowiek staje si odpowiedzialny za swoje czyny, oczywicie na tyle, na ile móg je podejmowa dobrowolnie (por. KKK 1734). Osoba przymuszona do jakiego dziaania, np. pod grob utraty ycia, nie musi moralnie odpowiada za swój czyn. Podobnie, jeli jaki czowiek ma zmniejszon lub wykluczon poczytalno – wówczas jego odpowiedzialno za czyny jest mniejsza lub w ogóle jej nie ma. Czynnikami zmniejszajcymi lub znoszcymi poczytalno, a co za tym idzie odpowiedzialno za konkretne czyny, mog by na przykad: niewiedza, nieuwaga, przymus, strach, przyzwyczajenie czy nieopanowanie uczu (por. KKK 1735).
Katechizm poucza, e „kady czyn bezporednio chciany przypisywany jest jego sprawcy”. Oznacza to, e wolny i w peni poczytalny czowiek odpowiada za swoje dziaania. Czasem jednak dziaanie moe by zamierzone jedynie porednio. O takiej sytuacji mówimy wówczas, gdy jaka osoba zaniedba sw wiedz na temat rzeczy, o których wiedzie powinna, doprowadzajc do niezamierzonych przez siebie skutków. Przykadem takiego dziaania jest spowodowanie wypadku wskutek nieznajomoci przepisów ruchu drogowego (por. KKK 1736).
Wedug Katechizmu skutek ludzkich dziaa moe by dopuszczony, chocia nie by chciany. Taka sytuacja wystpuje na przykad, gdy skutkiem czuwania przy chorym dziecku bdzie nadmierne wyczerpanie organizmu jego matki (por. KKK 1737). „Zy skutek nie jest przypisywany sprawcy, jeeli nie by zamierzony ani jako cel, ani jako rodek dziaania, jak na przykad mier poniesiona podczas udzielania pomocy osobie bdcej w niebezpieczestwie. Aby zy skutek móg by przypisany sprawcy, trzeba, aby by przewidywany, a sprawca mia moliwo uniknicia go” (KKK1737). Z przykadem takiej sytuacji mamy do czynienia, gdy kto prowadzi pojazd pod wpywem alkoholu, doprowadzajc do wypadku i czyjej mierci.
Z powyszych rozwaa wynika, e ludzka wolno jest ograniczona i omylna. Dzieje si tak dlatego, e pierwsi ludzie wykorzystali sw wolno do popenienia grzechu pierworodnego. „Od pocztku historia ludzkoci wiadczy o nieszczciach i uciskach, które zrodziy si w sercu czowieka w nastpstwie zego wykorzystania wolnoci” (KKK 1739). Fakt bycia wolnym nie powoduje, e czowiek ma prawo do mówienia i czynienia wszystkiego. Oddalajc si od prawa moralnego, czowiek godzi we wasn wolno i buntuje si przeciw prawdzie Boej (por. KKK 1740).
Mimo to Bóg respektuje wolno czowieka. Obdarza go te swoj ask. Nie narusza ona ludzkiej wolnoci, ale powoduje, e ludzie, bdc jej posusznymi, staj si coraz bardziej wewntrznie wolni wobec trudnoci, nacisków i przymusu wiata zewntrznego (por. KKK 1742).
 
4. Zapamitajmy: „Wolno jest darem Boga; jest wadz dziaania lub niedziaania (…), a wic podejmowania przez siebie przemylanych dziaa” (KomKKK 363). „Wolno czyni czowieka odpowiedzialnym za swoje czyny w takiej mierze, w jakiej s one dobrowolne” (KomKKK 364).

Ks. Adam ach

ródo http://katechetyczny.diecezjaplocka.pl/1295,l1.html