Jesteś tutaj:


Start Katechizm na niedzielę Osoba i społeczność

Osoba i społeczność Drukuj Email
1. Każdy człowiek jest niepowtarzalną indywidualnością i stara się na różny sposób podkreślić i utrzymać swoją tożsamość; z drugiej strony jest rzeczą oczywistą, że „nikt z nas nie jest samotną wyspą” – potrzebujemy innych ludzi, aby w pełni rozwinąć swoje talenty. Jak zharmonizować w życiu te dwie tendencje naszej natury? Jak pogodzić interes osobisty z wymogami życia społecznego?
2. Osoba ludzka jest to istota rozumna i wolna, zdolna do odpowiedzialnego działania. Swoją istotą przekracza świat rzeczy materialnych i tworzy specyficznie ludzki świat kultury, nauki i techniki. Osoba ludzka stworzona przez Boga na Jego „obraz i podobieństwo”, ma wrodzoną i niezbywalną godność. Ta godność osoby ludzkiej została dopełniona przez Wcielenie Syna Bożego. Z tego wynika, że osoba ludzka jest i powinna być zasadą, podmiotem i celem wszystkich instytucji społecznych (por. KKK 1892). Osoba ludzka nie może nigdy stać się środkiem do osiągnięcia jakiegokolwiek celu, lecz zawsze ma być celem dążeń i działań społecznych.
Osoba jest bytem dynamicznym, rozwijającym się i doskonalącym się moralnie. Do rozwoju potrzebuje innych osób, czyli społeczeństwa, w którym może zrealizować się w pełni. „Istnieje pewne podobieństwo między jednością Osób Boskich, a braterstwem, jakie ludzie powinni zaprowadzić pomiędzy sobą” (KKK 1890). Każda społeczność powinna być w jakimś stopniu odwzorowaniem Trójcy Przenajświętszej.
 
3. „Niektóre społeczności, takie jak rodzina i państwo, odpowiadają (...) bezpośrednio naturze człowieka” (KKK 1882). Społeczny charakter osoby ludzkiej realizuje się w wielu innych zrzeszeniach i instytucjach społecznych, pomagających człowiekowi osiągnąć takie cele, które przerastają jego indywidualne możliwości. Kościół zachęca swoich wiernych do szeroko pojętej socjalizacji. „Dzięki niej ludzie (…) przekazują sobie wzajemnie swoją wiedzę, mogą bronić swoich praw i wypełniać obowiązki (…), cieszą się wspólnie z każdej rzeczy pięknej (…), zawsze pragną przekazywać innym to, co jest w nich najlepsze, starają się usilnie przyswajać sobie duchowe wartości posiadane przez innych” (Jan Paweł II, Centesimus annus, 36, por. KKK 1886).
Celem istnienia każdej społeczności jest niesienie pomocy osobie ludzkiej na drodze jej fizycznego i duchowego rozwoju. Społeczność nie może zdominować osoby ludzkiej tak, by pozbawić ją jej niezbywalnej godności. „Zbyt daleko posunięta interwencja państwa może zagrażać osobistej wolności i inicjatywie” (KKK 1883). Katolicka nauka społeczna wypracowała zasadę pomocniczości, w myśl której społeczności wyższego rzędu wspomagają niższe w ich właściwym działaniu, a wszystkie społeczności razem wzięte mają za cel rozwój osoby ludzkiej.
Każda społeczność powinna przestrzegać właściwej hierarchii wartości, która „wymiary materialne i instynktowne podporządkowuje wewnętrznym i duchowym” (KKK 1886). Życie społeczne powinno sprzyjać rozwojowi cnót indywidualnych i społecznych, takich jak braterstwo i solidarność. Zasadą życia społecznego powinna być miłość Boga i bliźniego; ona pozwala uniknąć zarówno małoduszności jak i przemocy i wskazuje właściwą drogę.
Tkankę życia społecznego niszczy grzech. Gdy środkom nadaje się wartość celu ostatecznego, a osoby traktowane są jako środki do celu, rodzą się wtedy niesprawiedliwe struktury, które sługa Boży Jan Paweł II nazwał „strukturami grzechu” (Evangelium Vitae 12). Konieczne stają się reformy struktur społecznych i wewnętrzne nawrócenie człowieka.
Jaki jest mój udział w życiu społecznym? Czy angażuję się w nie? Czy w relacjach społecznych najwyższą wartością jest dla mnie osoba?
 
4. Zapamiętajmy: „Zasadą, podmiotem i celem wszystkich instytucji społecznych jest i powinna być osoba. Niektóre społeczności, takie jak rodzina i państwo, są dla niej konieczne. Pożyteczne są także inne społeczności, zarówno o zasięgu krajowym, jak i międzynarodowym, które winny kierować się zasadą pomocniczości” (KomKKK 402).

Ks. Ireneusz Wrzesiński

Źródło http://katechetyczny.diecezjaplocka.pl/1283,l1.html